Uroczystości upamiętniające 82. rocznicę zestrzelenia alianckiego samolotu Liberator EW250 L
W niedzielę, 18 października 2026 roku, w Kocinie odbyły się uroczystości upamiętniające 82. rocznicę zestrzelenia przez Niemców alianckiego samolotu Liberator B-24J EW250 L z 34. Dywizjonu SAAF/RAF, który w 1944 roku niósł pomoc walczącej Polsce.
Obchody rozpoczęła Msza Święta w kościele pw. św. Barbary w Kocinie, odprawiona przez proboszcza parafii ks. Arkadiusza Karczyńskiego. Po nabożeństwie uczestnicy uroczystości, zaproszeni goście oraz poczty sztandarowe, przy akompaniamencie Orkiestry Dętej z Kociny pod batutą Roberta Pluty, przemaszerowali pod pomnik upamiętniający alianckich lotników.
Część oficjalną rozpoczęło odśpiewanie Pieśni Reprezentacyjnej Wojska Polskiego „Pierwsza Brygada”. Następnie ks. proboszcz odmówił modlitwę za poległych, po czym głos zabrał Burmistrz Miasta i Gminy Opatowiec Sławomir Kowalczyk.
Na wstępie Burmistrz poprosił zgromadzonych o uczczenie minutą ciszy pamięci zmarłego w bieżącym roku Adama Jarkiewicza, jednego z inicjatorów budowy pomnika. Następnie powitał przybyłych gości i uczestników oraz przypomniał historię tragicznej misji alianckiego samolotu.
W swoim wystąpieniu podkreślił odwagę i poświęcenie lotników, którzy podjęli ryzyko, by nieść pomoc polskiemu Państwu Podziemnemu. Przypomniał, że Liberator B-24J, jeden z największych bombowców II wojny światowej, podczas misji zaopatrzeniowych był narażony na ataki niemieckich myśliwców. Samolot wystartował z bazy w Brindisi we Włoszech. Po trafieniu w rejonie Tarnowa rozbił się na polach Kociny i Krzczonowa.
Burmistrz przywołał również osoby, których odwaga i zaangażowanie przyczyniły się do uratowania jedynego ocalałego członka załogi, sierżanta Ronalda Pithera. Podkreślił przy tym znaczenie pomocy udzielonej przez mieszkańców, którzy mimo wojennych zagrożeń zaangażowali się w akcję ratunkową.
W dalszej części uroczystości głos zabrali zaproszeni goście, podkreślając znaczenie pamięci o wydarzeniach sprzed lat, bohaterstwie alianckich lotników oraz odwadze mieszkańców, którzy nie pozostali obojętni wobec wojennej tragedii.
Pamięć, która łączy pokolenia
W uroczystościach uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych, służb mundurowych, organizacji kombatanckich i stowarzyszeń patriotycznych, reprezentanci instytucji, szkół i organizacji społecznych, a także licznie zgromadzeni mieszkańcy Kociny oraz okolicznych miejscowości.
Wśród zaproszonych gości znaleźli się: Anita Koniusz – Członek Zarządu Województwa Świętokrzyskiego; Jan Nowak – Starosta Kazimierski; Michał Bucki – Dyrektor Szpitala w Kazimierzy Wielkiej; Beata Buła – Wójt Gminy Czarnocin; Tomasz Świstak, reprezentujący Burmistrza Proszowic; nadkom. Marcin Ciszek – Zastępca Komendanta Powiatowego Policji w Kazimierzy Wielkiej; kpt. Paweł Pasternak z Wojskowego Centrum Rekrutacji w Busku-Zdroju; st. kpt. Piotr Boksa – Zastępca Komendanta Powiatowego PSP w Kazimierzy Wielkiej; Elżbieta Szczęsna-Kusak – starszy wizytator, przedstawiciel Świętokrzyskiego Kuratora Oświaty; Monika Stankiewicz-Kopeć – Prorektor ds. studenckich Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie; Anna Kotyza – Dyrektor Szkoły Podstawowej im. Lotników Alianckich w Ostrowie; Dominik Kościelny – historyk lotnictwa z Krakowa; Henryk Pomykalski – historyk i regionalista; oraz Urszula Frąckowiak z Krakowa, córka por. Mieczysława Jańca, pseudonim „Lot”.
Gminę Opatowiec reprezentowali: Tomasz Nowak – Przewodniczący Rady Miejskiej wraz z Radnymi; Łukasz Marzec – Sekretarz Miasta i Gminy Opatowiec oraz Radny Rady Powiatu Kazimierskiego; Anna Klimaszewska-Luty – Skarbnik Miasta i Gminy Opatowiec. Obecni byli również Marek Pluta – Członek Zarządu Powiatu Kazimierskiego, a także radni powiatowi: Jarosław Miszczyk, Marek Pikulski i Adrian Ścipiór.
W obchodach uczestniczyli ponadto: Lucyna Tułak – Dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Krzczonowie; Tomasz Paluch – Dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Opatowcu; Beata Adamczyk – Dyrektor Samorządowej Instytucji Kultury pod nazwą Gminna Biblioteka Publiczna w Opatowcu; Jarosław Naporowski – Kierownik MOPS w Opatowcu; nauczyciele, pracownicy Urzędu Miasta i Gminy, sołtysi z terenu gminy, w tym sołtys Kociny i radny Rady Miejskiej Mateusz Janiec, a także przedstawicielki Koła Gospodyń Wiejskich z przewodniczącą Małgorzatą Bątkowską i członkowie Klubu Seniora w Kocinie.
Szczególną obecność zaznaczyli członkowie komitetu budowy pomnika, na czele z Jackiem Jańcem, oraz delegacje organizacji patriotycznych i kombatanckich. Wśród nich znalazły się Stowarzyszenie Żołnierzy AK Inspektoratu „Maria” 106 Dywizji Piechoty w Krakowie, reprezentowane przez Prezesa Zarządu Głównego Ryszarda Chećkę wraz z delegacją, oraz delegacja Zarządu Obszaru Południowego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. W skład ww delegacji wchodzili: Pani Teresa Eckhardt - córka żołnierza AK ps. Fałat, Pani Józefa Miszczyk córka żołnierza AK ps.,,Lemis, Pani Urszula Frąckowiak córka żołnierza AK ps. Lot, Pan Jerzy Wojciech Bukowski syn żołnierza AK ps. Sztandar, Pan Stanisław Dziedzic prezes Koła AK Światowego Związku Żołnierzy AK w Wieliczce, Pani Małgorzata Koszarek wiceprezes Niezależnego Światowego Związku Żołnierzy AK w Krakowie, Pani Małgorzata Janiec prezes Zarządu Zrzeszenia ,,,Wolność i Niezawisłość" Obszaru Południowego w Krakowie, Pan Edward Jankowski - prezes Małopolskiego Związku Piłsudczyków w Krakowie, Pan Jerzy Basiaga prezes Fundacji ,,Osądź Mnie Boże im. Księdza Władysława Gurgacza, Pan Jan Wnuk prezes Koła AK w Białym Kościele.
Uroczystą oprawę wydarzenia zapewniły poczty sztandarowe jednostek OSP z Kociny, Krzczonowa, Chwalibogowic, Ksan i Opatowca, prowadzone przez Komendanta Gminnego OSP Jarosława Szumilasa. W obchodach uczestniczyły także poczty sztandarowe Stowarzyszenia Żołnierzy AK Inspektoratu „Maria” 106 Dywizji Piechoty w Krakowie, Związku Strzeleckiego „Niepodległość” im. gen. Bronisława Kwiatkowskiego, Szkoły Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Opatowcu, Szkoły Podstawowej im. Jana Pszczoły Wojnara w Krzczonowie oraz Związku Harcerstwa Polskiego w Opatowcu.
Po zakończeniu przemówień delegacje złożyły wiązanki kwiatów i zapaliły znicze pod pomnikiem, oddając hołd poległym lotnikom. Posterunek honorowy pełnili żołnierze Związku Strzeleckiego „Niepodległość” im. gen. Bronisława Kwiatkowskiego. Dowódcą uroczystości był płk Sylwester Szmit.
Zwieńczeniem obchodów były utwory patriotyczne w wykonaniu uczniów placówek oświatowych z terenu gminy Opatowiec, przygotowanych przez Wiesława Tomala i Barbarę Zbertek.
Uroczystości w Kocinie po raz kolejny przypomniały o bohaterstwie alianckich lotników oraz odwadze mieszkańców, którzy w obliczu wojennego zagrożenia nieśli pomoc potrzebującym. Pamięć o tych wydarzeniach pozostaje ważnym elementem lokalnej historii i świadectwem solidarności, odwagi oraz przywiązania do ojczyzny.
Burmistrz skierował podziękowania do wszystkich pocztów sztandarowych, orkiestry, organizatorów, uczniów, harcerzy, nauczycieli i wszystkich zaangażowanych osób.
Beata Adamczyk
