Spotkanie autorskie z twórcami publikacji „Ewolucja Doliny Nidy w późnym glacjale i holocenie” w Gminnej Bibliotece Publicznej w Opatowcu

19 listopada w Samorządowej Instytucji Kultury pod nazwą Gminna Bibliotka Publiczna w Opatowcu odbyło się spotkanie autorskie poświęcone publikacji naukowej „Ewolucja Doliny Nidy w późnym glacjale i holocenie”. Spotkanie prowadzili autorzy książki, dr hab. Tomasz Kalicki oraz dr Piotr Biesaga, którzy w bardzo przystępny i zrozumiały sposób przedstawili tę złożoną i wymagającą tematykę.

Wydarzenie zgromadziło liczne grono gości zainteresowanych historią i przemianami środowiska naturalnego doliny Nidy. W spotkaniu udział wzięli: Wicemarszałek Województwa Świętokrzyskiego Grzegorz Socha, Radny Rady Powiatu Buskiego Robert Fortuna, Sekretarz Gminy Opatowiec Łukasz Marzec, Kierownik MOPS w Opatowcu Jarosław Naporowski, Dyrektor Instytucji Kultury w Opatowcu Beata Adamczyk, Dyrektor GOKSiT w Łukowicy Jarosław Czaja oraz dr Paweł Przepióra.

Omawiana publikacja przedstawia ewolucję dna Doliny Nidy na przestrzeni ostatnich 15 000 lat, ukazując złożone procesy zachodzące w środowisku rzecznym. Łączy zagadnienia z geografii, geomorfologii i geoarcheologii, a powstała na podstawie szerokiej kwerendy źródeł geologicznych, paleogeograficznych, archeologicznych i historycznych oraz badań terenowych obejmujących kartowanie geomorfologiczne i geologiczne pokryw czwartorzędowych wraz z analizami laboratoryjnymi osadów.

Wyniki badań wskazują, że zróżnicowane uwarunkowania geologiczne, litologiczne i tektoniczne poszczególnych odcinków doliny miały kluczowy wpływ na jej rozwój w późnym glacjale i holocenie. Struktura dna doliny jest bardzo złożona – obejmuje formy tektoniczne, inwersyjne formy krasowe oraz stożki napływowe powiązane z okresami wylesiania w neolicie, okresie rzymskim i średniowieczu. Autorzy podkreślają, że rozwój Nidy odbiega od dotychczasowych modeli – nie stwierdzono występowania późnoglacjalnych makromeandrów, a rzeka przez niemal cały holocen funkcjonowała jako ciek anastomozujący. Dopiero w ostatnich stuleciach Nida stała się rzeką jednokorytową, meandrującą.

W badaniach omówiono także wpływ działalności człowieka na środowisko doliny. Antropopresja narastała od neolitu, czego śladami są m.in. stożki Mozgawki, stożki torencjalne i pokrywy deluwialne. Bezpośrednia ingerencja człowieka w system fluwialny Nidy jest znana od średniowiecza, jednak dopiero obwałowanie ujściowego odcinka rzeki w latach 30. i 40. XX wieku doprowadziło do pojawienia się zjawiska cofki.

Autorzy publikacji podkreślają, że Dolina Nidy wyróżnia się na tle innych dolin nie tylko w skali regionu, lecz także całej Polski i Europy Środkowej. Spotkanie w bibliotece stanowiło doskonałą okazję do zaprezentowania wyników badań oraz wymiany refleksji nad wyjątkową historią i dynamiką tego obszaru.